Çocukta Nörolojik Gelişim Süreci

ESOGÜ Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kürşat Bora Çarman her çocuğun nörolojik gelişiminin kendine özgü olduğunu, kardeşi veya yaşıtlarıyla karşılaştırma yapılmaması gerektiğini belirterek dikkat edilmesi gerekenlere ilişkin bilgilendirmede bulundu.

Prof. Dr. Kürşat Bora Çarman

Dört Alana Dikkat!

Prof. Dr. Çarman, çocukların nörolojik gelişimlerinin anne karnında başlayan ve erişkin döneme kadar devam eden dinamik bir süreç olduğunu belirterek şöyle konuştu:  “Bu dönemde beynin boyutu artar, fonksiyonları gelişir ve nörolojik gelişim sağlanır. Çocukların nörolojik gelişimlerinin değerlendirilmesinde 1) kaba motor gelişim, 2) ince motor gelişim, 3) dil gelişimi 4) kişisel, sosyal, duyusal gelişim alanlarına dikkat edilmelidir. Kaba motor beceriler büyük kasların gelişimini ve kullanılmasını ifade eder. İnce motor gelişim ise küçük kas gruplarını amaca yönelik istemli kullanma becerisidir. Doğumdan itibaren ilk 28 günü kapsayan yenidoğan döneminde bir bebek parlak ışığı fark eder, birkaç hafta içerisinde cisimleri kısa süreli takibe başlar. Hareketlerin gözlenmemesi veya asimetrik olması önemli bir bulgudur ve ayrıntılı değerlendirme gerektirir. Süt çocukluğu dönemi ikinci aydan 24 aya kadar sürer. Bu dönemde kazanılması gereken başlıca motor beceriler boyun kontrolü, desteksiz oturma ve yürümedir. Bir çocuk boyun kontrolünü, en geç 3 ay tamamlandığında kazanmalıdır. Çocuklar en geç 8 ay sonunda desteksiz oturabilmelidirler. Her çocuk emeklemeyebilir bu bir sorun değildir. Çocukların çoğunluğu 12 ay civarında yürümeye başlamaktadır. Bu durum 18 ayı da bulabilir. İki yaşını tamamlayan çocuk oyun çocuğu olarak tanımlanır. Bu dönem etrafın keşfedildiği, merakın arttığı, sosyal iletişimin ve dil becerilerinin arttığı dönemdir. Üç yaş tamamlandığında kısa cümleler kurulabilmelidir.”

Normal Gelişim Basamakları

Prof. Dr. Çarman normal gelişim basamaklarını şöyle sıraladı: “2 aylık dönemde eller yumruk şeklindedir. Yüzükoyun yatırıldığında başını yerden kısa süreli kaldırabilir. Cisimleri gözleri ve başı ile 90 derece takip edebilir. 3 aylık dönemde ellerini açmaya başlar. Başını yerden kaldırıp bir süre tutabilir. Başını döndürerek cisimleri takip edebilir. Karşılıklı ses çıkarabilir ve sese tepki verir. Ellerine ve annesinin yüzüne bakar. 4 aylık dönemde otururken başını dik tutabilir. Cisimlere uzanır ve eliyle ağzına götürebilir. Ses gelen yöne doğru başını çevirebilir. 5-6 aylık dönemde sırtüstü yatarken başını yerden kaldırabilir. Yüzükoyun pozisyondan dönebilir. Objeyi bir elinden diğerine geçirebilir. Kendi kelimeleri ile konuşur. 7-8 aylık dönemde objeleri masaya vurur. Kolları ile karşısındaki kişiye uzanabilir. ‘de-de, ba-ba” hecelerini söyler. 9-10 aylık dönemde desteksiz oturur, oturma pozisyonuna geçebilir. Bir yerden tutunarak ayakta durabilir. El sallar ve ‘’bay- bay’’ der. Yardımla bardaktan su içebilir. Baş ve işaret parmağını kullanarak cisimleri alabilir. 11-12 aylık dönemde yardımla yürüyebilir. Birkaç anlamlı kelime söyleyebilir. Giyinirken yardım etmek ister. Al, ver gibi basit emirleri yerine getirir. 13-15 aylık dönemde kendisi yürüyebilir. Kelime sayısı artar. Kalemle karalama yapabilir. İstediği objeyi gösterebilir. 18 aylık dönem, yürümenin en geç gerçekleştiği dönemdir. Yardımla merdiven çıkabilir. Topu karşısındakine atabilir. 2-4 küpü üst üste koyabilir. Kendi yemeğini yiyebilir. Göz ve kulak gibi organları gösterebilir. 24 aylık dönemde koşma başlar. 2-3 kelimelik cümle kurabilir. Kitap sayfalarını çevirebilir. 4-6 küpten kule yapabilir. “Sen, ben” kavramları kullanabilir. 2-3 yaş döneminde rahatça koşar. Merdiven çıkıp inebilir. Tuvalet terbiyesi başlar. Kelime dağarcığı artmıştır; kısa cümleler kurabilir. 4-5 yaş döneminde tek ayak üzerinde durabilir. Üç tekerlekli bisiklet sürebilir. Kitap sayfalarını çevirebilir. Kalemle daire ve artı çizebilir. Uzun cümleler kurabilir. 5-6 yaş döneminde tek ayak üzerinde zıplayabilir. Giyinip soyunabilir. Oyun çeşitliliği artar.

Düzenli Doktor Kontrolü Şart

Tüm çocukların bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından düzenli kontrolleri ve aşıları yapılmalıdır. Çocuğun sağlıklı gelişmesi için en önemli ve en faydalı besin anne sütüdür; en az 6 ay anne sütü alınmalıdır. Her çocuğun nörolojik gelişimi kendine özgüdür. Kardeşi veya yaşıtlarıyla karşılaştırma yapılmamalıdır. Bir çocuk 3 ayı tamamlamasına rağmen başını tutamıyorsa veya 9 aylık olmasına karşın desteksiz oturamıyorsa,  bir yaşından önce oyuncaklara /cisimlere hep aynı eli ile uzanıyorsa, on sekiz ayını tamamladığı halde yardımsız yürüyemiyorsa, üç yaşını doldurmasına rağmen cümle kuramıyorsa doktor tarafından değerlendirilmelidir.”

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s